ФОЛЬКЛОР ЖӘНЕ ӘДЕБИ КОНВЕРГЕНЦИЯЛАР» ПӘНІ БОЙЫНША ДӘРІС САБАҚТАРЫ:
:

№1-дәріс тақырыбы: «Фольклор және әдеби конвергенциялар» пәні және оның ерекшелігі (1 сағат. 1-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	«Фольклор және әдеби конвергенциялар» пәнін оқытудың негіздерін түсіне білуіне;
-	докторанттың қазақ халықтарының фольклорының қалыптасу кезеңдерін талдай білуіне;
-	түркі халықтарына ортақ фольклорлық әдеби мұраларының ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	кейбір фольклорлық шығармалардың өзгешелігін көрсете білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант «Фольклор және әдеби конвергенциялар» пәні негізінде фольклор мен әдебиеттің қалыптасу тарихын анықтай отырып, олардың ерекшеліктерін нақтылай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

       Фольклор – бір халықтың өмірімен, өткен тарихымен, күнделікті тіршілік-дағдысымен, сана-сезім, ой-әлемімен біте қайнасып, бірге жасасып келе жатқандығы баршамызға аян. Әлемдегі барша халықтың фольклорлық мұралары ғасырлар бойы өздерімен бірге сақталып келді, ұлт-ұлыстардың фольклоры да сол халықтың төл ерекшелігіне қарай өзінше қалыптасады. Дегенмен бір халықтың фольклорлық мұраларында жиі кездесетін тұрақты мотивтер мен сюжеттер – генетикалық туыстығы бар немесе тарихи-әлеуметтік, экономикалық тағы басқа жағдайлары ұқсас халықтардың аңыз-әңгімелерінде де ұшырасып отырады. Бұның себебі түсінікті. Мәселен, туысқан түркі-моңғол халықтарының тіршілік етіп отырған географиялық кеңістігі, тарихи шығу тегі бір, этно-психикалық, әлеуметтік, экономикалық жақтарынан бір-біріне ұқсастықтары өте көп.
       Дегенмен, фольклордағы ортақ сипаттар шығу тегі бір, аралас-құралас өмір сүрген халықтарда ғана емес, құрылықтардың екі шетінде жатқан бір-біріне бейтаныс екі елдің аңыз-ертегі, мифтерінде де көрініс табады. Ал енді мотив ұғымына келсек, мотив - музыка ғылымның сөзі. Ең әуел баста музыкалық термин болған мотив термин ретінде 1920-жылдардан бері А. Веселовский, В.Я. Пропп еңбектерінде зерттеле бастаған. Бұл зерттеушілер әр халық ауыз әдебиетінде бұрыннан келе жатқан, дәуірден дәуірге көшіп жүрген сюжеттік сарындар бар деп қарайды.
       XX ғасырдың ортасында Американың фольклор ғалымы, аңыз-әңгімелерді зерттеуші С. Томпсон (S. Thompson) «Дүние жүзі аңыз-әңгімелерінің түрлерге бөліну ғылымы» атты кітабында барлық аңыз-әңгімелерді түр-түрге және мотивке бөліп, бір мотив бір әңгіменің ұзақ уақыттарға дейін жалғаса беретін ең кішкентай дәстүрлі бөлшегі деп анықтама берген. 

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№2-дәріс тақырыбы: Фольклортану мәселелері (1 сағат. 2-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Фольклортану ғылымын түсіне білуіне;
-	Фольклортану ғылымының қалыптасу кезеңдерін талдай білуіне;
-	Фольклортану ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	фольклортанудың өзгешелігін түсіне білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант фольклортанудың қалыптасу тарихын анықтай отырып, олардың ерекшеліктерін нақтылай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

Фольклортану – халықтың ауызша сөз өнерін зерттейтін классикалық ғылым саласы. Фольклортану ғылымының басты объектісі мен негізгі міндеті халық шығармашылығын зерттеу екендігі. Фольклордың қалыптасу, даму тарихы жөніндегі ой-пікірлер. Халық өнерінің түрлері және олардың ішінде фольклордың алатын орны. Фольклортанудың әдебиеттану, тіл, этнография, тарих, археология, философия, мәдениеттану, психология т.б. ғылым салаларымен байланысы.
Фольклордың көп қырлы бітімі мен синкреттілігі. Халықтық сипаты. Ауыз әдебиетінің табиғаты мен қоғамдық маңызын танудағы атақты ғалымдар мен ойшылдар пікірі.
Ауызша сөз өнерінің типтік табиғаты. Оған тән ерекшеліктер мен белгілер. Ауызша туындылардағы сөздің жетекші қызметі мен өрісі. Фольклордың көркемдік жүйесі, жанрлары, поэтикалық тәсілдері мен құралдары. Ауыз әдебиетінде шындықты бейнелеудің өзгешелігі, көпқабаттылығы (Полистадиялығы).
Ауызша сөз өнерінің табиғаты, шығарманың туу, таралу және сақталу ерекшеліктері, мезгілі мен мекені. Ауызша айтудың дәстүрлігі мен формулалығы, стильдік кестесі. Шындықты бейнелеудің көркемдік әдістері.
Ауыз әдебиетінің ұжымдық шығармашылықтың жемісі екендігі. Оның шығу, айтылу, даму процесіндегі ұжымдықтың көрінісі және түрлері. Жеке шығарманың коллективтілік аясындағы сипаты. Дәстүрлілік пен коллективтілік.
Ауыз әдебиетінің әлеуметтік маңызы. Халықтық және жалпы адамзаттық заңдылықтары. Идеялық, тәрбиелік, эстетикалық, танымдық қызметтері. Фольклордың халық өмірінің барлық саласын сол халықтың рухани түсініктеріне, ұлттық ерекшеліктеріне қарай бейнелейтіндігі.

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.
Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№3-дәріс тақырыбы: Фольклортанудың әдіснамалық мәселесі 
(1 сағат. 3-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Фольклортанудың әдіснамалық мәселесін түсіне білуіне;
-	докторанттың қазақ фольклортану әдіснамасының қалыптасу кезеңдерін талдай білуіне;
-	қазақ фольклортану ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	қазақ фольклортануының өзгешелігін көрсете білуіне;
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант фольклортану әдіснамасы мәселесін анықтай отырып, оларды ажырата, нақтылай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

  	Қазақтың сөз өнерінің ғана емес, сонымен бірге ұлттық әдебиеттану мен фольклортануы да аса кең, сан-салалы екені мәлім. Олар ауыз әдебиетіне, жазба әдебиетіне, тұтас дәуірлері мен оның өкілдеріне де әдеби-тарихи тұрғыдан ғылыми баға беріп, оның төл ерекшеліктерін, өркендеу бағыттарын көрсетіп береді. Ұлттық әдебиеттанумыздың басында тұрған Ахмет Байтұрсынұлы бастаған кезеңнің өкілі ретінде Мұхтар Әуезов, Жүсіпбек Аймауытов, Мағжан Жұмабаев, Халел Досмұхамедұлы, Қошке Кемеңгерұлы, Смағұл Сәдуақасұлы сияқты алаш зиялыларымен бірге әдебиет туралы ойлардың тууы мен қалыптасуына ықпал етті. Қазақ әдебиеттануының осы бастапқы кезеңінде ең алғашқы әдіснамалық идеялар да көріне бастады деуге болады. Осындай әдіснамалық ойларды біз М. Әуезовтің 1920 жылдары жазылған еңбектерінен аңғарамыз. 
М. Әуезов жалпы әдебиетті, оның ішінде әдебиет тарихын, оның өкілдерінің шығармашылығын қалай зерттеу жөнінде тікелей нұсқау бермегенімен, автордың ойларынан әдіснамалық идеяларды анық аңғаруға боларлық. Өйткені бүгінгі таңда әдебиеттану ғылымының ақсаңдаған жерлерін түзеп, оны ғылым саласы ретінде жүйеленген бағытта зерттеу мақсатында әдіснаманың жан-жақты сараланып, талдануы – ғалымдар ерекше назар аударуға тиіс маңызды мәселелердің бірі. Себебі, әр тарихи кезеңде ғылыми еңбекті жазу барысында, ең алдымен, ғалымдар тақырып пен идеяны айқындап алып, көп толғанады. «Не жазу керек?» - деген сұрақ туады, бірақ бұл күрделі мәселе емес. Қиындық оның жеткізу тәсілі менен шеберлігінде, ғылыми-шығармашылық тұжырымдардың бірізді, жүйелі баяндалуында. Демек: «Қалай?», «Қандай тәсілмен?» - деген сұрақтар бірінші кезекке қойылып, белгілі бір мәселені талдаудың жүйесі, яғни, әдісі, оның тәсілдері айқындалуы тиіс. «Әдіснама – ақиқатты танытуға жетелейтін бағыттарды қарастыратын, ғылыми проблемаларды жүйелеп, оларды шешетін әдіс-тәсілдерді зерттейтін ғылым» [1,298]. 

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
   3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№4-дәріс тақырыбы: Фольклор және мифология (1 сағат. 4-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Фольклор және мифологияны оқудың маңызын түсіне білуіне;
-	Фольклор және мифологияны талдай білуіне;
-	Фольклор және мифологияны ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	Фольклор және мифологияны өзгешелігін көрсете білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант фольклор мен мифологияның туу тарихын анықтай отырып, оларды жан-жақты талдай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

  Ауызша халық мәдени ескерткіштерін зерттеу халқымыздың танымдық, әлеуметтік саяси, адамгершілік тәрбие және дүниегекөзқарас ерекшеліктерін білуге көмектеседі. Әрбір адам жастайынан дүниені танып біле бастайды, заттар құбылыстар жайында білімдер жинақтайды. Өсе келе ол өзіне «дүние неге бұлай», «адамның өсуі мен өлімі» жайында сұрақтар қояды. Міне, осы сияқты сұрақтарды білуі үшін оның дүниеге деген кең көлемдегі көзқарасы пайда болады. Дүние және адамның ондағы орны жайындағы түсініктердің жиынтығы дүниеге көзқарас деп аталады. Дүниеге көзқарас адам өмірінің практикалық іс-әрекеті мен мәдениетінің түрлі салаларында қалыптасады.
Дүниеге көзқарас – адамзат санасының, дүниетанымының қажетті бір бөлігі. Дүниеге көзқарастың өзегі – білім. Білімнің мазмұнының ақиқаттығы мен тереңдігіне, дәлелдігіне, жүйелілігіне қарай ол практикалық және теориялық болып бөлінеді. Дүниеге көзқарастың теориялық деңгейі арнайы сынақтан өткен ғылыми негізде дәлелденген. Дүниеге көзқарастың теориялық деңгейі. Дүниеге көзқарастың философиядан бұрынғы әлеуметтік тарихи типтеріне Мифология және дін жатады. Бүкіл адамзат бір кездері философияға мифологиядан дінге өту жолы арқылы келген.
Миф – жалғандықты, ойдан шығарылғанды білдірмейді, бірақ «жалған миф» деген де, «ақиқат миф» деген де болады. Мәселен, бүгінгі қазақтың танымал мифі – оның Алаштың үш баласынан таралғандығы. Басқа да мифтері бар. Осы мифті абсолютті тарихи айғақ деп есептеуге болмайды, сондай-ақ оны жалған дей салудың да жөні жоқ. Өйткені, «Қазақтың Алаштың үш баласынан таралғандығы» жөніндегі миф арғы қазақтардың көне руханиятына сүйеніліп, қазақ халқының тарихымен байланысты қалыптасқан «қоғам ақиқаты». Оны түсіндірудің өз әдістемесі, қисыны, жүйесі бар, тек осыларды әлі меңгеріп кете қойғанымыз да жоқ. Әр халыктың, мөдениеттің, діннің өз мифі бар. Тек осы мифтің танымал болу дәрежесі әр халықта әр түрлі. Біреулері оны дамыған күйінде сақтай алса, екіншілері оны сақтай алмаған, ал үшіншілері – өздерінің фольклорындағы, тіліндегі, мәдениеті мен өнеріндегі мифті тани, таба алмайды. Өйткені, әр халықтың тарихи тағдыры әр түрлі болып шыққан, сондықтан, мифтік мұраны түсінудің, оның жасырылған шифрларының кілтін тауып ашудың нәтижелері түрліше болып шығып жатады. Дұрыс түсінілсе мифтік мұраның нақты қоғамға берері мол, ұшан теңіз. Шалағай түсініліп, оны тар мүдделі ортада, әсіресе саяси мақсаттарда пайдаланар болса мифтің қоғамға, нақты халыққа тигізер зияны да мол болып шығады.

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№5-дәріс тақырыбы: Фольклордағы мифтің қызметтік бағыты (1 сағат. 5-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Фольклордағы мифтің қызметтік бағытын түсіне білуіне;
-	Фольклордағы мифтің қызметтік бағытын талдай білуіне;
-	Фольклордағы мифтің қызметтік бағытын ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	Фольклордағы мифтің қызметтік бағытының маңызын түсіне білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант Фольклордағы мифтің қызметтік бағытын анықтай отырып, оларды ажырата, нақтылай, түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

Қaзaқ әдебиетін бір тұтaс әлем деп aлaтын болсaқ, осынaу әлемнің ішінде бүкіл әлемге тән ортaқ жaнрлaр мен түр-түстер бaр. Қaзaқ фольклорының үлесі де бұл дүниелерден қaлыс қaлмaқ емес. Мифтік сaрындaғы шығaрмaлaр қазақ фольклорында жетерлік.
Мифтердің негізгі кейіпкерлері құдaйлaр мен бетер-текті сүриеттер, aл ертегілердікі - қaһaрмaндaр мен сиқырлы қaсиеттерге ие жaнуaрлaр болғaнынa қaрaмaстaн, бaрлығынa дa ортaқ белгілер бaр, бұлaр күнделікті дүниеге жaтпaйды. Және, солaй болсa дa, aборигендер бұл бaяндaрдың бір-бірінен мүлде өзгеше болaтындығын сезіне білген. Мифтік бaяндaр aдaмның өзіне тікелей қaтысты болсa, ертегілер мен мысaлдaр, тіпті олaр дүниеге өзгеріс енгізген күннің өзінде де, aдaмның сыбaғa-несібіне өзгеріс енгізбейді. 
Шaғын эпикaлық шығaрмaлaр әдебиет тaрихының әр кезеңінде әр сипaттa болғaн. Мәселен, ежелгі көне дүниедегі бұл тектес көркем туынды - миф, одaн кейінгі әр тұстaрдaғы үлгілері - aңыз, ертегі, мысaл, новеллa т.б.
Миф – тaбиғaт құпиялaрын, aдaм не қоғaм өмірінің сaн aлуaн сырын қиял-ғaжaйып оқиғaғa aйнaлдырa бейнелейтін фaнтaстикaлық бaян болып табылады. 

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№6-дәріс тақырыбы: Фольклор және әдебиет (1 сағат. 6-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Фольклор мен әдебиетті түсініп, бағалай білуіне;
-	Фольклор мен әдебиетті талдай білуіне;
-	Фольклор мен әдебиеттің ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	Фольклор мен әдебиеттің өзгешелігін көрсете білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант Фольклор мен әдебиетті қарастыра отырып, оны бір бірінен ажырата, нақтылай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

Қазақтың ХХ ғасырға дейінгі өмірінде фольклордың араласпайтын жері болған жоқ, ол елдің рухани қажеттілігін түгелімен атқарды, бүкіл тіршілігінің ажырамас бөлігі болды, сол себепті ХІХ ғасырдағы әдебиетте фольклордың «мен мұндалап» тұруы – табиғи нәрсе.  Әсіресе, авторлық ауыз әдебиетінде, яғни жыраулар мен ақындардың шығармаларында фольклордың тілі, поэтикасы, стильдік құрылымдары мейлінше мол. Ал, Абай мен Ыбырайдан бастау алатын жаңа жазба әдебиет фольклорға саналы түрде барды,  оған қажетті дәрежеде арқа сүйеді. Бұл жерде  біз фольклордағы сөздер мен тіркестер, сюжеттер мен кейіпкерлер, жекелеген жанрлар, мақал-мәтелдер мен жұмбақтар, өлеңдер жазба ақындар шығармашылығында емін-еркін жүретіндігін айтып отырмыз. Олардың біразы табиғи түрде жүрсе, кейбіреуі мақсатты түрде қолданылған. Кейін осы дәстүр жалғасып, әдебиеттегі фольклоризм құбылысын тудырды. Фольклоризм әдеби шығарманың мазмұнынан ғана емес, оның тілдік-стильдік табиғатынан, әдеби шығарманың көркемдік құрылымынан, әлеуметтік-этнографиялық сипатынан көрінеді. Осылардың әрқайсысын арнайы зерттеу – әдебиет пен фольклордың арақатынасы, байланысы қаншалықты терең, табиғи, мақсатты екенін ашып көрсетері хақ және әдеби шығармада бейнеленген өмір туралы, жазушы шығармашылығының қайнар көзі жайында, сондай-ақ автордың өмірі мен дарыны жөнінде айтарлықтай мағлұмат беретіні күмәнсіз.
Әдебиет пен фольклордың байланысы – әлем мәдениетінің дамуындағы басты заңдылықтардың  бірі. Жер жүзіндегі қай әдебиетті алсақ та, оның шығу тегі – фольклор екенін көреміз. Сондықтан әдебиеттегі фольклоризм барлық әдебиеттің тарихы мен теориясын зерттегенде де, жеке ақын-жазушылардың шығармаларын талдағанда да көрнекті орын алады.
Фольклордың әдебиетке, әдеби шығармаға енуі үнемі біркелкі, ылғи да автордың әдейі солай істеуімен байланысты бола бермейді. Орыс ғалымдары мынандай заңдылықтарды байқаған екен: а) фольклор элементтері әдеби шығармаға бейнеленіп отырған объектінің атрибуты болғандықтан енетіндігі; ә) олар фольклорлық дәстүрдің өзінен тікелей алынбай, әдебиетте бұрын қабылданып, сіңісіп кеткендіктен кірігуі. Психологиялық параллелизм осылайша енген болатын; б) жазушының фольклорға әуестігінен емес, оның ұлттық болмысынан, ұлттық психологиясы мен тілдік табиғатынан туындаған себепті болатындығы.

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№7-дәріс тақырыбы: Көркем шығармалардағы аңыздардың қолданылу ерекшеліктері 
(1 сағат. 7-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Көркем шығармалардағы аңыздардың қолданылу ерекшеліктері түсініп, бағалай білуіне;
-	Көркем шығармалардағы аңыздардың қолданылу ерекшеліктерін жан-жақты талдай білуіне;
-	Көркем шығармалардағы аңыздардың қолданылу ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	Көркем шығармалардағы аңыздардың қолданылу ерекшеліктерін көрсете білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант Көркем шығармалардағы аңыздардың қолданылу ерекшеліктерін қарастыра отырып, оны көркемдік тұрғысынан ажырата, нақтылай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

   	Қазақ халық прозасы екі үлкен топқа бөлінеді. Бірі - аңыздық проза, екіншісі ертегілік проза. Аңыздық прозаға миф, хикая, аңыз, əпсана-хикаят жанрлары жатады. Бұлардың басты ерекшелігі – көркемдік жағынан қарапайым және тыңдаушыларды иландыру керек. Екіншіден, аңыздық прозаның басты нысанасы – ғибрат, білім беру яғни олар танымдық қызмет атқарады. Бұл топтағы шығармалар бір-бірінен ерекшеленіп тұрады. Кейбірі шындық пен қиялдың қосындысынан пайда болса, кейбірі өмірдің өзінен тууы мүмкін, ал енді бірі таза қиялға негізденуі ықтимал. 
Прозалық туындыларындағы жалпы фольклорлық заңдылықтар жазушы таланты мен оның алдына қойған мақсатына байланысты әрқилы сипат иеленетіндігі. Бұл кезеңдегі шығармаларға тән басты ерекшелік: ешбір саяси, әдеби шектеулер мен қысым қыспағында қалмай, фольклорлық ой, образ, ұғым-түсініктерді мейлінше еркін пайдалана білуінде. Талантты прозаиктер фольклорлық құндылықтарды өз ой-санасында қайта қорытып, жеке тұлғаның болмыс ерекшелігін ашудың психологиялық құралы дәрежесіне көтере алған. 

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№8-лекция тақырыбы: Қазақ прозасындағы фольклорлық сарындар (1 сағат. 8-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Қазақ прозасындағы фольклорлық сарындарды түсініп, бағалай білуіне;
-	Қазақ прозасындағы фольклорлық сарындарды жан-жақты талдай білуіне;
-	Қазақ прозасындағы фольклорлық сарындардың ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	Қазақ прозасындағы фольклорлық сарындардың өзгешелігін көрсете білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант Қазақ прозасындағы фольклорлық сарындарды қарастыра отырып, оны көркемдік тұрғысынан ажырата, нақтылай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

Прозалық туындыларындағы жалпы фольклорлық заңдылықтар жазушы таланты мен оның алдына қойған мақсатына байланысты әрқилы сипат иеленетіндігі. Бұл кезеңдегі шығармаларға тән басты ерекшелік: ешбір саяси, әдеби шектеулер мен қысым қыспағында қалмай, фольклорлық ой, образ, ұғым-түсініктерді мейлінше еркін пайдалана білуінде. Талантты прозаиктер фольклорлық құндылықтарды өз ой-санасында қайта қорытып, жеке тұлғаның болмыс ерекшелігін ашудың психологиялық құралы дәрежесіне көтере алған. Мәселен, аң мен адам арақатынасы жайлы көне түсініктерді тірілтіп, көркемдік мақсатта пайдалану арқылы бүгінгі оқырман қажетіне жарата білуде А. Алтай шеберлік танытса,фольклорлық түс көру мотивінің көркем шығармадағы кейіпкер характерін ашуға, образ бен ойды айшықтауға жұмсалуы, бейсаналық архетиптердің (бір адамның екіге жарылуы), кейіпкердің жан түпкірінде жатқан құпия қалтарыстарына бойлаудың әдісі ретінде түрленуі қазіргі әдебиеттің фольклорды мүлде жаңа деңгейде пайдаланғанын Т. Әбдіков, М. Мағауин шығармаларынан айқын аңғарылады. Жазушылардың өзекті ойды айту үшін сана түпкіріндегі ғажайып сәтке ену, өң мен түс, ғайып болу, сапар шегу сияқты фольклорлық ұғымдардың авторлық идеямен астасып, шығарманың түпкі қазығы адам жанының тазалығына, ізгілікке оралу ойларымен үндесіп, жымдасып кеткені, яғни, мұндағы фольклор жазушылар үшін адамзатты адамгершілікке үндеудің өзіндік өрнегін салуға себеп болған деп айтуға болады.

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№9-дәріс тақырыбы: Тарихи жырлардағы аңыздардың рөлі  (1 сағат. 9-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Тарихи жырлардағы аңыздардың рөлін түсініп, бағалай білуіне;
-	Тарихи жырлардағы аңыздарды жан-жақты талдай білуіне;
-	Тарихи жырлардағы аңыздардың ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	Тарихи жырлардағы аңыздардың өзгешелігін көрсете білуіне;
-	Тарихи жырлардағы аңыздардың маңызын түсіне білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант Тарихи жырлардағы аңыздардың рөлін қарастыра отырып, оны көркемдік тұрғысынан ажырата, нақтылай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

            XVIII ғасыр қазақ елі тарихында аса елеулі жаугершілік кезең болғаны белгілі. Əсіресе жоңғарлардың тұтқиылдан жасаған шабуылы елді үлкен күйзеліске ұшыратты. Осы оқиғаларға байланысты көптеген жыр-аңыздар туған. Олар : «Абылай туралы жыр», «Олжабай батыр», «Қабанбай батыр», «Бөгенбай батыр», «Сырым батыр», «Шақшақ Жәнібек батыр», «Ер Жәнібек», «Жанқожа батыр», т.б. Бұл аталған жырлар болған оқиғаларға негізделген. Басты қаһармандар да өмірде болған адамдар. Енді бір шоғыр жырлар (XVIII-XIX ғғ.) шығыс сюжеттеріне құрылып,дастандық эпос деп аталады. Алуан түрлі тақырыпты қамтитын бұл жырларды 1. Хикаялық дастан 2. Діни дастан 3. Романдық дастан 4. Қаһармандық дастан 5. Ертегілік 6. Әлеуметті-сүйіспеншілік дастандар деп бөледі.

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№10-дәріс тақырыбы: Тарихи туындылардағы батырлар образы
 (1 сағат. 10-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Тарихи туындылардағы батырлар образын түсініп, бағалай білуіне;
-	Тарихи туындылардағы батырлар образын жан-жақты талдай білуіне;
-	Тарихи туындылардағы батырлар образының ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	Тарихи туындылардағы батырлар образының өзгешелігін көрсете білуіне;
-	Тарихи туындылардағы батырлар образының маңызын түсіне білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант Тарихи туындылардағы батырлар образын қарастыра отырып, оны көркемдік тұрғысынан ажырата, нақтылай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

Қазақ даласында мұндай эпостық жырлар кейінгі жырау-ақындар дәуіріне дейін жалғасқан. Мәселен, соңғы жырау атанып кеткен Жамбыл Жабаев та осы эпостық жырларға тән стильмен батырлардың ерлігін жырлайтын болған. Жамбылдың «Сұраншы батыр», «Өтеген батыр» дастаны, Сүйінбай Аронұлының Сұраншы, Саурық, Сыпатай, Ботбай, Өтеген, Бөлтірік, Тотан батырға арналған жырлары эпостық ерекшелікке ие.
Сүйінбай мен Жамбыл ақындармен қатарлас заманда Абылай хан мен Кенесары ханның, Ағыбай батырдың, Наурызбайдың ерліктерін жырлаған эпостық жырлар болды. Солардың бірі – Нысанбай жыраудың «Кенесары-Наурызбай» жыры.
Наурызбай – Кенесары ханның туған бауыры. Жырда отаршылыққа қарсы көтерілген Кенесары ханның ұлт-азаттық көтерілісі баяндалған. Басқа ақындардан ерекшелігі Нысанбай жырау көтерілістің басы-қасында, бастан-аяқ болған, қиян-кескі ұрыстарды көзімен көрген жан.
ХVIII ғасырда қазақ даласында жоңғар шапқыншылығы орнап, патша үкіметінің отарлау саясаты қарқын алған қым-қуыт заман болатын. Халық басына түскен қайғыны, қиын-қыстау кезеңді жырға қосты. Ел амандығын, жер іргесін қорғаған батырлардың ерлігін дәріптеді. Содан «Бөгенбай», "Қабанбай», «Жәнібек», «Олжабай», «Абылай хан» жырлары, кейінгі кезеңдерде «Исатай-Махамбет», «Бекет», «Өтеген», «Кенесары-Наурызбай», ал ХХ ғасыр басында «Ұзақ батыр», «Амангелді батыр», «Бекболат батыр» жырлары тарады.

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:
            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№11-дәріс тақырыбы: Тарихи романдардағы тарихи аңыздардың дәстүр жалғастығы 
(1 сағат. 11-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Тарихи романдардағы тарихи аңыздардың дәстүр жалғастығы мәселесін түсініп, бағалай білуіне;
-	Тарихи романдардағы тарихи аңыздардың дәстүр жалғастығы мәселесін талдай білуіне;
-	Тарихи романдардағы тарихи аңыздардың дәстүр жалғастығы мәселесін ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	Тарихи романдардағы тарихи аңыздардың дәстүр жалғастығы мәселесінің өзгешелігін көрсете білуіне;
-	Тарихи романдардағы тарихи аңыздардың дәстүр жалғастығы мәселесінің маңызын түсіне білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	Докторант Тарихи романдардағы тарихи аңыздардың дәстүр жалғастығы мәселесін қарастыра отырып, оны тарихи тұрғысынан ажырата, нақтылай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

          Тарихи жырлардағы батырлар (Ер Есім, Төле би, Қабанбай, Бөгенбай, Абылай, Шақшақ Жәнібек, Райымбек, Олжабай, Ер Жәнібек, Барақ, Ер Әжібай, т.б.) қорқуды білмейтін, жаужүрек жандар. Жырда батырлардың жекпежектері мен мінген аттарына ғана мән беріліп қоймай, олардың сыртқы тұлға-бітімдеріне де назар аударып, жалпы жұртқа үлгі ете жырлаған. Сөйтіп елдік пен ерлік туралы халық идеясын жарқырата ашқан. Батырларға портреттік сипаттама берумен бірге олардың адамгершілік қасиеттері де қаға беріс қалмаған. Осы ретте хандар да жырдың негізгі қаһармандары қатарында көрінеді. Ханның әділ болуы – елдің бағы. Елін құрап, ерін біріктіріп берекеге шақырса, бұл – ханның ақылдылығы. Ел тағдырын ойлап, әр істі ақылдасып шешу де ханға қажет әрекет. Біз сөз еткен жырлардағы хандар – ел мүддесін алғы кезекке қойған жақсы істерімен жарқырап көрінетін тұлғалар. Сондықтан олардың іс-әрекеттері мадақ етіледі, барын ша шынайылықпен өрнектеледі. 
           Қазақ елінің еркін, дербес өміріне үнемі алаңдап, соның жолын іздеп отыратын аңғарлы, ақылды адамдар екені көрсетіліп отырады. Тіпті сол тұстағы хандардың көбі елді де басқарған, батыр да болған. Реті келсе сайысқа түсуден қорықпаған. Тарихи жырлардың идеялық мазмұны ел тәуелсіздігі жолында күрескен хан-батыр, бибатырлардың өнегелі іс-әрекеттерін көрсету болғандықтан дәл өмірдегі қалпынан гөрі біршама әсірелей бейнеленуі мүмкін. Өйткені фольклорлық шығарма халықтың ой-түсінігін білдіреді. Жырдағы батырлар бейнесі де осы тұрғыдан суреттелген деп ұққанымыз жөн.

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№12-дәріс тақырыбы: Қазақ прозасындағы этнографиялық өрнектер
(1 сағат. 12-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Қазақ прозасындағы этнографиялық өрнектерді түсініп, бағалай білуіне;
-	Қазақ прозасындағы этнографиялық өрнектерді жан-жақты талдай білуіне;
-	Қазақ прозасындағы этнографиялық өрнектердің ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	Қазақ прозасындағы этнографиялық өрнектердің өзгешелігін көрсете білуіне;
-	Қазақ прозасындағы этнографиялық өрнектердің маңызын түсіне білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант Қазақ прозасындағы этнографиялық өрнектерін қарастыра отырып, оны көркемдік тұрғысынан ажырата, нақтылай алатын болады және оқыту процесінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

Фольклор туындыларының өзіне тән ерекшеліктері бар. Фольклор туындыларының ортақ нышаны болып табылатын мәселенің бірі – ол шығармалардың ауызша жаратылатыны, халық жадында сақталатындығы, түрлі нұсқалы болатындығы, дәстүрлі тіркестер мен сарындардың жиі орын алатындығы, бір туындыда талай заманның елесін бере алатын көп қабаттылық қатар кездесетіндігі, синкреттік сияқты сипаттар, тарихи шындықтың қорытылып, суреттеліп берілуі. Фольклор туындыларының тарихилығын қарастырғанда өткен дәуірдегі көшпелі қазақ халқының әлеуметтік, саяси, экономикалық, мәдени мәселелермен бірлікте қарау басты міндет болуы тиіс. Бұларды бірлікте, іштей өзара тығыз байланыста қарастыру – оқиғалар мен құбылыстардың методологиялық негізін көрсету болып табылады.    
Қазақ фольклорын халықтың тарихы, әдебиеті, тілі, салт-дәстүрі, этнографиясы, географиясы сияқты салалардан бөліп алып тексеру қиын, олай болуы да мүмкін емес. Себебі, бұлар әруақытта қоғамы мен заманына байланысты тығыз бірлікте, бір-бірін толықтырып, толыққанды мазмұнға ие болатыны сөзсіз. Бұл салада фольклор халықтың тұрмыстық әдет-ғұрпын, салт-дәстүрін, дүниетанымын белгілі дәрежеде жоғары сатыға көтереді, оның жанрларының синкреттілігі, көп функциялылығы мәселені кең көлемде қамтуды қажет етеді. Бұлар фольклор туындыларының негізгі арнасы болып табылатын тарихнамамен тығыз байланысты. Олай дейтініміз тарихнама фольклордың және тарихи-этнографиялық еңбектердің сапалығын айқындайтын өлшемнің бірі. Фольклор туындыларының ортақ нышаны – бір туындыда талай заманның елесін бере алатын көпқабаттылық, яғни полистадиялық қатар кездесетіндігі, синкреттік сипаттар болып табылады. 

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№13-дәріс тақырыбы: Новелла жанрының поэтикасы (1 сағат. 13-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Новелла жанрының поэтикасын түсініп, бағалай білуіне;
-	Новелла жанрының поэтикасын жан-жақты талдай білуіне;
-	Новелла жанрының поэтикасының ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	Новелла жанрының поэтикасының өзгешелігін көрсете білуіне;
-	Новелла жанрының поэтикасының маңызын түсіне білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант Новелла жанрының поэтикасын қарастыра отырып, оны көркемдік тұрғысынан ажырата, нақтылай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

Новелла – шағын көлемді прозалық шығарма. Әңгімеден қиялға негізделген оқиға, әдеттен тыс сюжет пен композиция құрылымы арқылы ерекшеленеді.Онда егжей-тегжейлі баяндау кездеспейді. Новеллада оқиға желісі жинақы өріліп, шұғыл өзгереді, ойламаған жерден аяқталады. Батыс әдебиетінде Дж.Боккаччо, Дж.Чосер, М.Наварская, М.Сервантес, П.Мериме, Г.Мопассан, Э.Хемингуэй, А.Моравие, ал орыс әдебиетінде Н.В. Гоголь, А.П. Чехов Новелланың озық үлгілерін қалдырды. Қазақ әдебиетінде Новелла жазу дәстүрі С.Ерубаевтан басталды, Ғ.Мүсіреповтың ана туралы Новелалары үздік үлгі саналды.
  Новеллалар әдеби жанр ретіндегі итальяндық әдебиетте дами бастады Ренессанс, негізінен Джованни Боккаччо, авторы Декамерон (1353). Декамерон он ер адам (жеті әйел және үш ер адам) қашып кеткен 100 ертегі (аталған новеллалар) ұсынылды. 18 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырдың басында ғана жазушылар новелланы өсиеттер мен ережелер бойынша құрылған әдеби жанрға айналдырды.

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№14-лекция тақырыбы: Образдар поэтикасы (1 сағат. 14-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Образдар поэтикасын түсініп, бағалай білуіне;
-	Образдар поэтикасын жан-жақты талдай білуіне;
-	Образдар поэтикасының көркемдік ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	Образдар поэтикасының өзгешелігін көрсете білуіне;
-	Образдар поэтикасының маңызын түсіне білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант Образдар поэтикасын қарастыра отырып, оны көркемдік тұрғысынан ажырата, нақтылай алатын болады және кәсіби маман ретінде түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

Әдебиет туралы ілімнің ең басты зерттеу объектісі – көркем шығарма мен образ. Өйткені образ – көркем шығармашылықтың әмбебап категориясы. Өмір құбылыстарының эстетикалық әсерінен туындаған образ – туындыгердің болмысты тануы мен көркем игеруінің формасы әрі көркем бүтіннің бір бөлшегі. Сондай-ақ образдың мазмұндылығы, эмоционалды-экспрессивтілігі туындының өмір сүруіне аса қажетті тәсілдер. Туындыгер тудырған туынды әдебиетке әркез қайталанбайтын көркем образ әкеліп отырады. Жаңа образ сипаты соны ізденістер мен зерттеулерге түрткі болатыны да заңдылық. Әдеби образ – көркемдіктің үлгісі. Көркем шығармашылықта маңызды қызмет атқаратын көркем образ табиғатын, оның поэтикалық әлемін зерттеу қай кезде де әдебиеттанудың өзекті мәселесі болып қала беретіні сөзсіз. Болмысы үнемі жаңарып, күрделеніп отыратын осы бір әмбебап әдеби категорияның поэтикасын зерттеудің нәтижелері көркем образ табиғатын жаңа аспектілер тұрғысынан танып білуге бағдар беретіні анық.

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.

№15-дәріс тақырыбы: Фольклор мен әдебиеттің болашаққа қызметі 
(1 сағат. 15-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	студенттің қазақ әдебиеті мен фольклорының болашағы туралы сөз ете білуіне;
-	қазақ әдебиеті мен фольклорының болашағын қарастыра отырып, олардың мәселелік деңгейін ажырата білуіне;
-	қазақ әдебиеті мен фольклорының болашағының өзектілігін көрсете білуіне;
-	қазақ әдебиеті мен фольклорының болашағы жайында қазіргі ғылыми әдебиеттен таба білуіне;
-	қазақ әдебиеті мен фольклорының болашағы жайында өз ойлары мен пікірлерін ортаға сала білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	докторант қазақ әдебиеті мен фольклорының болашағын сөз қыла отырып, олар туралы нақты, түсінікті, талдамалы, жүйелі ойларын айта, баяндай алатын болады.

	Қазақ мифологиясын зерттеу тарихын қандай уақыттардан бастауға болады? Бұл жерде, осы тақырыптарға (тарихнамаға) арналған арнайы зерттеулердің болуы қажет. Шоқан Уәлиқановтан бастап, берісі Ә. Марғұлан, А. Машанов, Ә. Қоңыратбаев, Р. Бердібаев, С. Қасқабасов, Е. Тұрсынов, О.Сүлейменов, Ш.Ыбыраев сияқты т.б. да аға ұрпақтың есімдерін атау керек. Сондай-ақ,  Е. Көкеев, Т. Әсемқұлов, Ә. Сарай, Б. Ыбыраев, Ә. Балқыбек, З. Наурызбаева, А. Мұқамбетова, С. Аязбекова, М. Әуезов, М. Сембин, Г. Ақселеуов, Н. Шаханова, Г. Қарагөзова, Н. Оспанов сияқты көптеген кәсібі ғалымдар мен әуесқой зерттеушілердің есімдерін атауға болады. 
	Қазақ мифтерін зерттеу жұмысы соңғы жылдары қолға алына бастады. Фольклор танушы ғалымдар С. Қасқабасов пен Н. Мыңжанұлының арнайы зерттеулерінде қазақ мифтері мен мифтік аңыздарының табиғаты, жанрлық ерекшеліктері, тақырыптық аясы, тарихи даму жолдары тұңғыш рет жүйеленді. Бұл орайда ғалымдар қазақ мифтерінің ежелгі Грек, Рим, Египет, Қытай, т.б. мифологиясы сияқты бас-аяғы жинақталған тұтас жүйеге түскен, құлдық қоғамдағы қарым-қатынас пен басқару жүйесіндегі өзгешеліктерге сәйкес өңделмеген сипатын тарихи тұрғыдан ашып берді. Мұның себебі байығы түрік тайпаларының құлдық қоғамды бастан кешірмегендігі, осыған орай қазақ мифтері архаикалық деңгейде бой көрсетіп, құлдық қоғамға дейінгі дәуірдің рухани келбетін толық бейнелейтіндігімен түсіндірілді.
	Қазақ халқының сөз мұрасының алғашқы томы ретінде жазылған Ш. Ыбыраевтың «Қазақтың мифтік әңгімелері» кітабы – қазақ мифтері мен мифтік аңыздарының тұңғыш жинағы.
Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

                                                  Негізгі:
1. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы, 2005.
2. Қондыбай С. Арғықазақтың мифологиясы. Алматы, 2004.
3. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
4. Сейітжанұлы З. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2013.
5. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. – Алматы, 2016.
Қосымша:
1. Садырбаев С. Қазақ халық әдебиеті. – Алматы, 2015.
2. Қазақ әдебиетінің тарихы. І-т., – Алматы, 2016.
3. Уахатов Б. Қазақтың халық өлеңдері. – Алматы, 2017. 
4. Айтмұхамбетова Ж. Мифтің поэтикадағы қызметі: қазіргі кезең поэзиясы арқылы. – Алматы, 2017.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.